Ýrr Jónasdóttir
 Safnstjóri Ystads konstmuseum

MU-AVTALET EÐA MU-SAMNINGURINN

English

Ekki er lengur spurt hvort listamenn fái eitthvað greitt fyrir að taka þátt í listasýningu á Ystads konstmuseum heldur hversu mikið. Ystads konstmuseum er lítið listasafn rekið af bænum Ystad á Suður-Skáni í Svíþjóð.

Fyrir nokkrum árum átti sér stað mikil umræða um það í Svíþjóð hvort og þá hvernig listamenn ættu að fá borgað fyrir að lána verkin sín til opinberra stofnana og hvort og þá hvernig þeir ættu að fá borgað fyrir þá vinnu sem felst í því að setja upp sýningu. Eftir mikinn þrýsting frá listamönnum og mikla undirbúningsvinnu var samningur, svokallaður MU-samningur,* undirritaður árið 2009 af hálfu ríkisins og samtaka sænskra listamanna, hönnuða, iðnhönnuða, ljósmyndara og teiknara.

Samningurinn á að tryggja að ríkisstofnanir borgi listamönnum lágmarksgjald fyrir að sýna listaverk í þeirra eigu og setur fram viðmið um laun vegna undirbúningsvinnu. Allar ríkisstofnanir þurfa að hlíta samningnum en öðrum sýningaraðilum sem njóta opinberra styrkja er einnig ráðlagt að fara eftir honum.

Sem safnstjóri Ystads konstmuseum lagði ég til við bæjarstjórn Ystads að fjárveitingar til safnsins yrðu auknar svo hægt yrði að fylgja eftir markmiðum samningsins (en þar sem Ystads konstmuseum er ekki ríkisstofnun þarf safnið ekki að fara eftir samningnum). Safnið fékk helming þess fjár sem beðið var um árið 2011, en það þýddi að ég sem safnstjóri gat greitt lágmarksgjald til nánast allra listamanna sem sýna verkin sín á Ystads konstmuseum.

Greiðslur til listamanna hafa hins vegar sín áhrif á dagskrá safnsins. Við setjum til dæmis upp mun færri sýningar en áður og standa þær yfir í lengri tíma. Eins er dýrara að setja upp samsýningar með mörgum listamönnum þannig að þeim hefur fækkað. Við vorum með margar litlar einkasýningar með ungum listamönnum á árum áður en þeim hefur því miður einnig þurft að fækka. Fækkun sýninga hefur að sama skapi dregið aðeins úr aðsókn.

MU-samningurinn hefur enn sem komið er kosti og galla en til þess að koma á breytingum þurfum við að fórna einhverju. Stóra myndin er í raun einföld: Ef við höfum ekki efni á að borga listamönnunum, höfum við ekki efni á að sýna verkin þeirra.

Frá því ég bað fyrst um aukafjárveitingu fyrir fjórum árum til að greiða listamönnum fyrir vinnu sína hefur viðhorfið breyst. Ég þarf ekki lengur að útskýra fyrir stjórnmálamönnum af hverju listamenn eigi að fá borgað fyrir að vinna með okkur, umræðan er komin á annað stig. Listamenn eru mun kröfuharðari en áður og við sýningarstjórar getum vísað í samninginn er við förum fram á hærra fjárframlag til reksturs safnanna.

Á hinn bóginn er ljóst að við eigum enn langt í land. Margar opinberar stofnanir hafa ekki fengið aukafjárveitingu, vísa til skorts á fjármagni og fara ekki eftir MU-samningnum. Ystads konstmuseum borgar enn sem komið er einungis lágmarks sýningargjald, eins og margar aðrar stofnanir.

Hvað sem þessu líður höfum við tekið skref fram á við og eitt er víst: Án listamanna verður engin list til!

Ýrr Jónasdóttir


Safnstjóri Ystads konstmuseum

* MU (Medverkans- och utställningsersättning)

MU-samningurinn kveður á um ákveðið lágmarksgjald, sem ekki er breytilegt. Í samningnum er verðskrá þar sem verð er reiknað út með hliðsjón af sýningarsal, hversu lengi sýningin stendur yfir og hversu margir listamenn taka þátt í henni. Lágmarks gjaldið er þó alltaf til staðar óháð lengd sýningarinnar.

Í samningnum er líka mælst til þess að laun séu borguð fyrir undirbúning, svo sem fyrir fundi, opnun, uppsetningu á verkum og fyrir að framleiða ný verk. Samninginn má finna á slóðinni http://www.kulturradet.se/Documents/Nyheter/2014/MU_eng.pdf

.

Share
LHI

Pin It on Pinterest

Share This